Periferik Arter Cerrahisi: Bacak ve Kol Damarlarının Tedavisi

Periferik arter hastalığı, kalp dışındaki arterlerin ateroskleroz nedeniyle daralması veya tıkanmasıdır. En sık bacak damarlarını etkiler ve tedavi edilmediğinde yürüme güçlüğünden uzuv kaybına kadar ciddi sonuçlara yol açabilir. Girişimsel tedavilere rağmen bazı hastalarda cerrahi revaskülarizasyon gerekir. Koru Kalp Merkezi, periferik arter cerrahisinde deneyimli kalp damar cerrahisi ekibiyle kapsamlı tedavi sunmaktadır.

Periferik Arter Hastalığı ve Cerrahi Endikasyonlar

Periferik arter hastalığı Fontaine sınıflamasına göre evrelenir. Birinci evrede hasta asemptomatiktir. İkinci evrede intermittan klaudikasyo yani yürürken ağrı vardır. Üçüncü evrede istirahat ağrısı başlar ve dördüncü evrede doku nekrozu, ülser veya gangren gelişir. İkinci evrede yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaç tedavisi önceliklidir. Kritik bacak iskemisi yani üçüncü ve dördüncü evrelerde acil revaskülarizasyon gerekir.

Cerrahi tedavi endikasyonları arasında girişimsel tedaviye uygun olmayan anatomi, başarısız endovasküler girişim, uzun segment tıkanıklıklar ve genç hastalar yer alır. Femoral bifurkasyon tutulumu cerrahi için sık endikasyondur. Diz üstü lezyonlar genellikle cerrahiye daha uygundur. Diz altı arterlerde ise endovasküler yaklaşımlar giderek önem kazanmaktadır.

Aortofemoral Bypass

Aortoiliak segment tutulumunda aortofemoral bypass altın standart tedavidir. Karın ve kasık kesilerinden yapılır. Abdominal aorttan her iki femoral artere bifürkasyon şeklinde sentetik greft (Dacron veya PTFE) anastomoz edilir. Uzun dönem açıklık oranları yüzde seksen beş ila doksanın üzerindedir ve on yılı aşan patency bildirilmektedir.

Ameliyat genel anestezi altında yapılır ve ortalama dört ila altı saat sürer. Hastanede kalış süresi bir ila iki haftadır. Komplikasyonlar arasında greft enfeksiyonu, anastomoz psödoanevrizması ve cinsel disfonksiyon yer alır. Laparoskopik veya retroperitoneal yaklaşımlar ameliyat morbiditesini azaltabilir. Yüksek riskli hastalarda ekstra-anatomik bypass seçenekleri değerlendirilir.

Femoropopliteal Bypass

Yüzeyel femoral arter ve popliteal arter tıkanıklıklarında femoropopliteal bypass uygulanır. Kasık kesisinden başlayarak diz üstü veya diz altı popliteal artere anastomoz yapılır. Kondüit olarak hasta otojen ven, özellikle büyük safen ven tercih edilir. Ven yoksa sentetik greft kullanılır ancak uzun dönem sonuçları vendena düşüktür.

Diz üstü bypassta safen ven veya sentetik greft benzer sonuçlar verir. Diz altı bypassta safen ven açıkça üstündür ve beş yıllık açıklık oranları yüzde yetmişin üzerindedir. Sentetik greft ile bu oran yarı yarıya düşer. Vena safena magna yeterli çapta değilse kol venleri veya kompozit greftler kullanılabilir.

Distal Bypass ve Kritik Bacak İskemisi

Kritik bacak iskemisinde diz altı arterlere, hatta ayak arterlerine bypass gerekebilir. Tibial ve pedal arter bypassları uzuv kurtarıcıdır. Bu ameliyatlar teknik olarak zor olup mikrocerrahi deneyimi gerektirir. Safen ven kondüit seçeneğidir ve insitu veya ters çevrilmiş kullanılabilir.

Uzuv kurtarma oranları deneyimli merkezlerde yüzde seksenin üzerindedir. Yara iyileşmesi altı ila on iki ay sürebilir. Ayak bakımı ve enfeksiyon kontrolü kritik öneme sahiptir. Diyabetik ayak hastalarında multidisipliner yaklaşım gerekir. Cerrahi ekibin yanı sıra endokrin, enfeksiyon ve plastik cerrahi desteği optimal sonuçları sağlar.

Ekstra-Anatomik Bypasslar

Standart anatomik bypass yapılamayan veya yüksek riskli hastalarda ekstra-anatomik yollar kullanılır. Aksillo-femoral bypass aksiller arterden kasık arterine subkutan tünel içinden greft geçirilmesidir. Aksillo-bifemoral bypass her iki bacağı besler. Bu ameliyatlar lokal anestezi ile bile yapılabilir ve karın açılmasını gerektirmez.

Femoro-femoral bypass tek taraflı iliyak tıkanıklıkta kontralateral femoral arterden greft çekerek yapılır. Obturator bypass enfekte kasık bölgesinden kaçınmak için kullanılır. Ekstra-anatomik bypassların açıklık oranları anatomik bypasslara göre düşüktür ancak yüksek riskli hastalarda hayat kurtarıcı olabilir.

Endarterektomi

Endarterektomi, arter içindeki aterosklerotik plağın cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Lokalize lezyonlarda etkili bir yöntemdir. Femoral endarterektomi profunda femoris arterinin revaskülarizasyonunda sıklıkla kullanılır. Aortoiliak endarterektomi seçilmiş hastalarda bypass alternatifidir.

Teknik olarak arter boyunca kesi yapılır ve intima ile plak birlikte soyulur. Arter yama ile genişletilerek kapatılır. İşlem kan akımını restore eder ve sentetik materyal kullanımını önler. Uzun segment hastalıkta bypass daha uygundur ancak kısa segment lezyonlarda endarterektomi mükemmel sonuçlar verir.

Hibrit Prosedürler

Modern yaklaşımda cerrahi ve endovasküler teknikler sıklıkla kombine edilir. İnflow düzeltmesi için iliak stent, outflow için femoral endarterektomi veya bypass yapılabilir. Bu hibrit yaklaşım tek seansta çok seviyeli hastalığın tedavisine olanak tanır ve toplam morbiditeyi azaltır.

Hibrit ameliyathaneler cerrahi ve anjiyografi ekipmanını bir arada sunar. Gerçek zamanlı görüntüleme altında hem açık cerrahi hem perkütan girişimler uygulanabilir. Koru Kalp Merkezi modern hibrit ameliyathanesi ile kompleks vasküler patolojilere kapsamlı çözümler sunmaktadır.

Üst Ekstremite Arter Hastalıkları

Kol arterlerinin hastalıkları bacağa göre daha nadir görülür. Subklavyen arter stenozu en sık nedendir ve baş dönmesi, kol ağrısı ve nabız farkına yol açar. Koroner bypass için internal mammaryan arter kullanılacaksa subklavyen stenoz önce tedavi edilmelidir.

Subklavyen-karotis transpozisyonu veya bypass cerrahi seçeneklerdir. Endovasküler stentleme günümüzde ilk tercih olmuştur. Aksiller ve brakiyal arter tıkanıklıkları travma, emboli veya torasik outlet sendromuna bağlı olabilir. Tedavi altta yatan nedene yöneliktir.

Ameliyat Sonrası Bakım

Periferik arter cerrahisi sonrası greft açıklığının korunması için antiplatelet tedavi verilir. Aspirin genellikle ömür boyu devam eder. Düşük molekül ağırlıklı heparin veya varfarin belirli durumlarda eklenebilir. Risk faktörlerinin agresif kontrolü rekürrens ve greftte darlık gelişimini önler.

Yara bakımı özellikle diyabetik hastalarda önemlidir. Erken mobilizasyon tromboz riskini azaltır. Kontrol Doppler ultrasonografi ile greft açıklığı takip edilir. Stenoz gelişirse balon anjiyoplasti ile tedavi edilebilir. Düzenli takip uzun dönem başarının anahtarıdır.

Koru Kalp Merkezi Vasküler Cerrahi

Koru Kalp Merkezi, periferik arter hastalığının tüm evrelerinde tanı ve tedavi hizmeti sunmaktadır. Non-invaziv vasküler laboratuvarımız ile doğru değerlendirme yapılır. Girişimsel kardiyoloji ekibimiz endovasküler tedavileri, kalp damar cerrahisi ekibimiz ise cerrahi revaskülarizasyonu gerçekleştirir.

Multidisipliner ekibimiz her hasta için optimal tedavi stratejisini belirler. Hibrit yaklaşımlar ve ekstra-anatomik bypasslar dahil tüm seçenekler mevcuttur. Kritik bacak iskemisinde uzuv kurtarma öncelikli hedefimizdir. Bacak damarlarınızla ilgili sorun yaşıyorsanız Koru Kalp Merkezine başvurabilirsiniz.

Sonuç

Periferik arter cerrahisi, ileri evre damar hastalığında uzuv kurtarıcı ve yaşam kalitesini artırıcı tedaviler sunar. Bypass cerrahisi ve endarterektomi kanıtlanmış etkinliğe sahip yöntemlerdir. Endovasküler tekniklerle kombinasyon sonuçları iyileştirmektedir. Uygun hasta seçimi ve deneyimli cerrahi ekip optimal sonuçların temelidir.

Yürürken bacak ağrısı, ayaklarda soğukluk veya renk değişikliği periferik arter hastalığının belirtileri olabilir. Erken tanı ve tedavi ile komplikasyonlar önlenebilir. Risk faktörlerinin kontrolü hastalığın ilerlemesini yavaşlatır. Koru Kalp Merkezi bacak damar sağlığınız için yanınızdadır.